Çocuğunuzun ilk "anne" demesi, belki de ebeveynliğin en duygusal anlarından biridir. Dil gelişimi yalnızca kelime öğrenmek değil; düşünme, sosyalleşme ve duygusal düzenlemenin temelidir. Peki her yaşta ne beklenmeli, ne zaman endişelenmelisiniz?
0–12 Ay: Temeller Atılıyor
Bebek ağlarken bile iletişim kuruyor. 2–3. aylarda "agulama" başlar, 6. ayda sesli oyunlar, 9–12. aylarda "mama", "baba" gibi anlamsız heceler gelir. Bu dönemde en önemli destekçi sizin sesinizdir. Bebeğinizle konuşun, şarkı söyleyin, kitap okuyun.
12–24 Ay: İlk Kelimeler
12. ayda 1–3 anlamlı kelime beklenirken, 18. ayda bu sayı 10–20'ye ulaşmalıdır. 24. ayda ise 2 kelimelik cümleler ("su ver", "dışarı git") ortaya çıkar. Bu dönemde 50 kelimeye ulaşamamak uzman değerlendirmesi için bir işaret olabilir.
2–3 Yaş: Dil Patlaması
Bu dönem, dil gelişiminin en hızlı olduğu evredir. Çocuk günde 5–10 yeni kelime öğrenebilir. 3 yaşında 3 kelimelik cümleler, sorulan sorulara yanıtlar ve kısa hikayeler anlatma beklenir.
3–6 Yaş: Karmaşık Dil
4 yaşında "neden" soruları başlar ve bitmez. 5–6 yaşında çocuk gramer kurallarını büyük ölçüde kavrar, şakalar anlar, hikaye anlatır. Okul öncesi dönemin sonunda çocuğun aktif kelime dağarcığı 2.000–2.500 kelimeye ulaşır.
Ne Zaman Endişelenmeli?
12. ayda hiç babıldama yoksa, 16. ayda tek kelime bile yoksa, 24. ayda 2 kelimelik cümle kuramıyorsa, daha önce kazanılmış dil becerileri kaybediliyorsa bu durumların herhangi birinde dil-konuşma terapisti ya da çocuk gelişimi uzmanına danışmakta geç kalmayın. Erken müdahale, dil gelişimi sorunlarında belirleyici fark yaratır.
Dil Gelişimini Desteklemek İçin
Günde en az 15 dakika yüksek sesle kitap okuyun. Çocuğun söylediğini genişletin: "Su" diyorsa "Soğuk su mu istiyorsun?" deyin. Sorular sorun, cevapları beklemeyi öğrenin. Ekran süresini kısın, sohbet süresini artırın.